[Series Nhân Vật Bitcoin] Kỳ 5 – Phần 2: Jed McCaleb, rắc rối chồng chất trong điều hành MtGox và sự chuyển giao quyền lực với Mark Karpeles

Đây là phần 2 kỳ 5 của Series Nhân vật Bitcoin với nhận vật chính là Jed McCaleb và câu chuyện về sàn giao dịch Mt.GOX, phần này chúng ta sẽ tiếp tục câu chuyện còn dang dở ở phần 1, mọi người có thể xem lại phần đầu tiên của kỳ 5 tại đây:
Kỳ 5 – phần 1:Jed McCaleb, Nhà Sáng Lập MtGox, Ý Tưởng Đến Từ Việc Khó Khăn Khi Mua Bitcoin Vào Ban Đêm

Tháng 9 năm 2010

Chiếc máy tính xách tay Sony Vaio, trung tâm đầu não của doanh nghiệp lớn nhất trong thế giới bitcoin vào mùa thu năm 2010 – Mt.Gox – được đặt trên chiếc bàn gỗ vuông, dưới mái nhà lợp bằng lá cọ khô. Chiếc bể bơi hình chữ nhật chỉ cách đó vài mét.

Chưa đầy hai tháng sau khi mở sàn giao dịch Mt.Gox, nhà sáng lập Jed McCaleb chuyển tới Nosara, một thành phố biển ở Costa Rica. Do cuộc sống trong dinh thự biệt lập ở New York cô đơn quá, vợ chồng anh không muốn lủi thủi cùng 2 con đón thêm một mùa đông nữa ở đó. Ở Nosara, họ tìm được 1 căn nhà gần biển, 1 trường Montessori cho lũ trẻ, một cơ hội tuyệt vời để Jed hoàn thiện kỹ năng lướt ván, và một căn chòi ở sân sau để Jed làm việc.

Nhưng sự phát triển bùng nổ của công ty mới lại mâu thuẫn với kế hoạch của họ về một cuộc sống yên tĩnh ở vùng nhiệt đới. Chỉ 10 ngày sau khi chuyển đến nơi ở mới, Jed đã chứng kiến ngày giao dịch đầu tiên cán ngưỡng 1000 bitcoin và khoảng 10 ngày sau đó là ngày giao dịch đầu tiên với hơn 10000 bitcoin, tức là hơn 1000 đô la đã được sang tay ngày hôm đó. Với mỗi giao dịch, Jed kiếm được 0.5% từ mỗi bên, một phần thưởng tươm tất cho một công việc không yêu cầu gì nhiều. Nhưng dòng tiền ra vào ấy, đặc biệt là từ PayPal, đang khiến anh nhức đầu.

 

Jed đang loay hoay với 1 vấn đề chung của mọi doanh nghiệp thực hiện giao dịch bằng thẻ tín dụng hay PayPal. Các mạng lưới thanh toán truyền thống đều cho phép khách hàng khiếu nại về các khoản phí và lấy lại tiền từ bên bán như Jed, kể cả sau khi giao dịch đã hoàn tất. Đây là một trong những vấn đề mà các Cypherpunk muốn khắc phục khi tạo ra tiền số, bởi họ bất bình trước việc hệ thống gọi là giao dịch bồi hoàn này đã mang đến quyền lực khổng lồ cho các công ty phát hành thẻ tín dụng trên thế giới. Bản thân bitcoin không cho phép hoàn tiền, nhưng nếu Jed bán bitcoin qua PayPal cho 1 người rồi người đó khiếu nại về khoản thanh toán qua PayPal này, thì Jed có thể mất trắng số tiền qua PayPal và cũng không thể lấy lại được bitcoin. Sau 1 tháng, Jed phải thừa nhận rằng anh không có gì để tự vệ trước điều này.

“Tôi đang phải chịu khoản phí quái quỷ này mà, làm ơn đừng khiếu nại nữa”, Jed van nài trên diễn đàn.

Sau bài đăng trên, vấn đề không những không cải thiện mà còn tệ đi. Jed cố gắng giải quyết các khiếu nại trước khi căng thẳng leo thang, chấp nhận cả việc mất tiền, miễn sao tài khoản PayPal của anh không bị khoá. Nhưng rồi một buổi sáng nọ khi bật máy tính lên, anh bàng hoàng thấy PayPal đã khoá tài khoản của mình, khiến anh không thể lấy tiền từ khách hàng chuyển đến. Trong khi đó, những người bị kẹt tiền trong tài khoản đóng băng của Jed than phiền về chuyện không thể lấy lại tiền về.

“Tôi làm việc này không công trong thời gian rảnh rỗi, nên các vị đừng quá đáng như thế”, Jed viết cho những người chỉ trích mình.

 

Hiễn nhiên, đây không phải là điều mà Jed cam kết theo đuổi khi thành lập Mt.Gox. Anh chưa bao giờ có ý định để nó trở thành công việc toàn thời gian của mình. Động lực của Jed xuất phát từ những thách thức lý thú, mà Mt.Gox lại ngày càng trở thành 1 chuỗi những rắc rối căng thẳng và mệt mỏi. Giống như những người ưa thích những thử thách lớn và giải pháp táo bạo khác, Jed chán nản khi phải bận tâm đến những chi tiết nhỏ nhặt trong việc giám sát tới cùng việc thực thi những giải pháp này – và về sau, điều này sẽ trợ lại thành nỗi ám ảnh cho cả cộng đồng.

Trong công cuộc tìm kiếm người có thể gánh vác giúp mình công việc của Mt.Gox, Jed bắt đầu trò chuyện với một người có biệt danh MagicalTux, mà không lâu sau anh sẽ biết đó là Mark Karpeles.

Vào cuối tháng 12 năm 2010, khi giá bitcoin tăng gần 30% – nhờ 1 phần không nhỏ vào sự chú ý của Wikileaks – Jed gọi một luật sư ở New York để hỏi về vấn đề liên quan đến các quy định pháp lý khi vận hành 1 công ty như Mt.Gox. Vị luật sư nói rằng vẫn chưa rõ quan điểm của chính phủ đối với bitcoin. Trên các diễn đàn xuất hiện nhiều cuộc tranh cãi dai dẳng về việc liệu bitcoin là tiền tệ – tức là nó sẽ trở thành đối tượng của các nhà quản lý ngân hàng – hay là 1 loại hàng hoá – tức là nó sẽ chịu nhiều sự giám sát khác nhau của chính phủ. Vị luật sư cho biết, dù kết quả là gì thì có lẽ rốt cuộc anh cũng nên đăng ký doanh nghiệp thuộc mảng chuyền tiền, đồng nghĩa với việc Jed phải chuẩn bị đối mặt với hàng tá thủ tục hành chính và hoá đơn pháp lý.

 

Jed tìm đến Mark, nhờ anh tư vấn về một tài liệu dài bốn trang mà Jed đã soạn thảo để gửi các nhà đầu tư tiềm năng. Tài liệu này nhấn mạnh đến sức phát triển nhanh chóng của Mt.Gox trong thời gian hoạt động ngắn ngủi của nó tính đến lúc này. Theo ước tính của Jed, Mt.Gox trị giá 2 triệu đô la. “Mt.Gox đang tạo doanh thu với chi phí vận hành rất thấp và tiềm năng phát triển rất cao”, tài liệu này viết. Jed chia sẻ với Mark rằng anh đang muốn huy động khoảng 200000 đô la, chủ yếu để thuê luật sư giúp xử lý các vấn đề pháp lý.

Nhưng các vấn đề liên tục phát sinh khiến Jed nôn nóng không yên. Vào tháng 1, một người dùng Mt.Gox có biệt danh Baron đã xâm nhập vào các tài khoản trên Mt.Gox và đánh cắp bitcoin cùng 1 loại tiền số khác mà Jed đang sử dụng để chuyển tiền, tất cả trị giá khoảng 45000 đô la. Khi Baron gửi 45000 đô la trở lại Mt.Gox để mua thêm bitcoin, Jed thêm phần chắc chắn rằng Mt.Gox là mục tiêu chính của các hacker, và rằng anh không có đủ cả thời gian lẫn chuyên môn về an ninh để có thể bảo vệ nó.

Jed nhắn cho Mark trên mạng trò chuyện IRC: “Làm ơn giữ bí mật chuyện này. Tôi không muốn làm mọi người hoảng sợ, và tuy chưa chắc chắn lắm, nhưng có lẽ tôi sẽ bán Mt.Gox”.

Khi Mark tiếp chuyện, Jed hỏi Mark có muốn mua lại sàn giao dịch này không và đưa ra lời đề nghị khó có thể từ chối. Mark không cần phải trả trước bất kỳ khoản nào. Tất cả những gì anh phải làm là giao cho Jed 50% doanh thu của công ty trong 6 tháng đầu. Jed vẫn tiếp tục giữ 12% cổ phần của công ty và Mark có thể giữ phần còn lại. Phần thuộc về Jed được ấn định ở mức thấp nhằm giúp anh tránh được các nghĩa vụ pháp lý nếu Mt.Gox gặp phải các rắc rối trong tương lai.

 

Trong thời gian thoả thuận giữa hai người được xây dựng , mỗi giai đoạn đều là 1 vùng xám pháp luật kỳ lạ, môi trường tồn tại của bitcoin. Họ không hề nhờ bất kỳ luật sư nào mà tự thảo hợp đồng và gửi qua lại cho nhau. Sau khi hai bên đã ký hợp đồng, Mark viết một tờ giấy chứng nhận nửa mùa ghi rằng Jed chính thức sở hữu 40 cổ phần của Mt.Gox, nhưng lại không nêu rõ tổng cộng có bao nhiêu cổ phần.

Jed không mấy bận tâm đến thoả thuận này, vì tuy tăng trưởng manh, song số lượng khách hàng của Mt.Gox vẫn chưa đạt tới con số 3000, và theo đà phát triển hiện tại, sàn giao dịch này chỉ có thể mang lại doanh thu khoảng 100000 đô la trong năm đó.

Mark tiếp nhận quyền sở hữu Mt.Gox qua công ty cho thuê máy chủ của anh, Công ty trách nhiệm hữu hạn Tibanne, được đặt theo tên con mèo nhị thể ở cùng anh.

Khi Mark và Jed hoàn tất cuộc thoả thuận, giá bitcoin đã tăng vọt lên 1 đô la, khiến giới truyền thông chú ý, đồng thời thu hút cả một cuộc tấn công lớn của hacker. Lúc này, ¼ trong tổng số 21 triệu bitcoin đã được phát hành, trị giá khoảng 5 triệu đô la với tỷ giá hối đoái là 1 đô la. Không chỉ có thế, số lượng các giao dịch hằng ngày cũng đang đều đặn tăng lên.

Sở dĩ có sự gia tăng này phần lớn là do sự trỗi dậy của một hoạt động kinh doanh khác, cũng là một thử thách đáng sợ hơn đối với nền tảng lòng tin mà bitcoin đang cố gắng xây dựng. Đón xem ở các kỳ tiếp theo để xem đó là hoạt động gì nhé!

2 Comments
  1. hoaduong nói

    Sao mãi chưa thấy ra bài mới thế bạn

    1. Khang Nguyen nói

      Cảm ơn bạn đã quan tâm series này. Mình đã ngừng viết series này ở bài này do có nhiều việc bận và không sắp xếp được thời gian để viết tiếp. Đây cũng là phần cuối về nhân vật Jed McCaleb

Để lại một bình luận

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công bố.